Dutch Doubleton

Rosalind Hengeveld


Signalen

Algemeen
Aan/af-signaal
Verdelingssignaal
Lavinthalsignaal
Oddball (Smith)
Romeins afgooisignaal
Bijzondere signalen en bijspeelwijzen
Overzicht speelsoortafhankelijke tegenspelafspraken

Algemeen

Attitude
Duidelijkheid
Eenduidigheid
Informatiedilemma
Prioriteit

Attitude

We signaleren niet ‘voor de tribune’: een signaal dat – bij wijze van spreken – er ‘geleerd’ uitziet voor een (denkbeeldige) toeschouwer achter de signaleerder, maar dat partner verleidt tot een runeus tegenspel, is een slecht signaal. Een goed signaal helpt partner het juiste tegenspel te vinden en is daarom gebaseerd op partner's perspectief op het spel: wat mag partner al verondersteld worden te weten, en wat moet partner juist door middel van een signaal van ons te weten komen.

Duidelijkheid

Als we signaleren – ls – dan doen we dat zo duidelijk als we ons kunnen veroorloven. Is het vanuit onze stoel duidelijk dat de 3 van 8 6 3 2 ‘hoog’ is, partner mist alleen de 2 en zal al snel gaan denken dat de 3 onze laagste kaart is. Als we van 8 6 3 2 willen signaleren met een hoge kaart, dan spelen we de 8 mits deze kaart technisch geen slag kan kosten, anders de 6.

Een aantal jaar geleden, toen ik nog junior was, gaf Bas Drijver een clinic. Daar kwam een spel voor waarin je moest signaleren en iemand had van 862 de 6 gegooid. Dat kwam niet door de keuring; speel de 8 bij.”Verbeek, 2014 ter: 19

Eenduidigheid

Als regel heeft een signaal slechts n betekenis; in het algemeen mengen we geen twee betekenissen in n signaal. In het bijzonder is het fout te proberen tegelijkertijd aan/af en verdeling te signaleren, zo van ‘ik heb niks aan te signaleren, dan kan ik gratis mijn verdeling aangeven’; deze redenering is een denkfout als partner nog niet weet en niet kan bedenken dat je niks aan te signaleren hebt.

Uitzonderingen op dit beginsel zijn het combisignaal en Lavinthal bij Romeins. Die doen zich alleen voor als uit het bieden bekend of uit het spelen af te leiden is dat signaleerder voldoende kaarten (minstens vijfkaart) heeft om twee betekenissen tegelijk te kunnen overbrengen, zodanig dat partner het ook kan lezen.

Informatiedilemma: bij twijfel eerlijk

Feind hrt mit: van elk signaal dat de tegenspelers uitwisselen, kan ook de leider profiteren, net zoals de tegenspelers kunnen profiteren van biedingen waarmee leider en blinde het eindcontract bereikt hebben. Dit ‘informatiedilemma’ is een centraal, cruciaal thema in het bridgespel. Het is met name belangrijk dat partners op n lijn zitten in hun attitude tegenover dit informatiedilemma.

Onze attitude: er worden meer contracten weggegeven door technisch verkeerd tegenspel dan doordat een (zelfs goede) leider ‘misplaatste’ signalen meeleest en er misbruik van maakt. Daarom signaleren we bij twijfel veel en eerlijk.

Justin [Lall] verklaart na afloop dat hij ooit een wijze les van Fred Gitelman goed in zijn oren heeft geknoopt. Topspelers signaleren meestal eerlijk, omdat het helpen van partner in het merendeel van de spellen belangrijker is dan het misleiden van de leider.”Van Cleeff, 2012: 10

“Topspelers geven in veel meer situaties informatie. Allereerst signaleren ze in veel meer situaties eerlijk distributie. Vaak denkt men dat een topspeler niet zo ‘dom’ is om eerlijk zijn aantallen aan te geven. Ik kan u vertellen[:] topspelers gooien heel eerlijk, zeker als ze eerst een hoge en dan een lage gooien. Dit doen ze niet omdat ze ‘dom’ zijn, maar omdat het veel vaker partner helpt dan de tegenstander.Verbeek, 2014 ter: 19

Uiteraard signaleren we niet veel of niet eerlijk als partner geen signaal nodig kan hebben, maar de leider wel. Zie ook gezochte honneur verbergen.

Prioriteit

De standaardprioriteit van signalen is:

  1. aan/af;
  2. verdeling;
  3. Lavinthal.

Deze prioriteit heeft betrekking op:

Deze standaardprioriteit geldt niet voor situaties waarin volgens afspraak andere signalen of bijspeelwijzen van toepassing zijn.

Aan/af-signaal

Waartoe dient het signaal
Hoe werkt het signaal
Wanneer geldt het signaal
Hoe gebruiken we het signaal

Waartoe dient het signaal

Een aan/af-signaal heeft primair betrekking op de juistheid van de lijn van het tegenspel:

Hall, 1996: 53–119 (vijf lijnen van tegenspel)

Hoe werkt het signaal

Een aan/af-signaal wordt gegeven in de voorgespeelde kleur. We signaleren ‘laag-hoog aanmoedigend’ (ook genoemd ‘omgekeerd’):

Een plaatje is nooit een afsignaal en is hooguit een bijzonder aansignaal (zie ook stortplicht, vrouw-boerconventie, dihattik).

Goldman, 1987

Wanneer geldt het signaal

Het aan/af-signaal geldt in het algemeen op partner's uitkomen of voorspelen, mits in de situatie een aansignaal potentieel zinvol is (met name vanuit partner's perspectief).

Zie voor wanneer dit laatste niet het geval is verder onder wanneer geldt het verdelingssignaal en wanneer geldt Lavinthal.

Als we geen Romeins spelen, dan geldt het (gewone) aan/af-signaal ook bij de eerste afgooi van beide tegenspelers. Zie ook hoe gebruiken we het afgooisignaal.

Auken, 2006: 67–74 (aan/af versus verdeling op de uitkomst)

Hoe gebruiken we het signaal

Een aansignaal toont een wens tot doorspelen, niet zozeer een bezit.

Een afsignaal vraagt om een switch en ontkent niet per se waarden in de voorgespeelde kleur. Een ongelukkige uitkomst is nog geen reden voor een afsignaal (anders geeft partner misschien ng een slag weg met een runeuze switch ...). Evenzo is een goede uitkomst nog geen reden voor een aansignaal.

 Een aan/af-signaal geeft aan wat je wilt, niet zozeer wat je hebt.

Op een uitkomst met een aas (meestal van AK+) tegen een troefcontract kunnen wij aansignaleren met een doubleton als we een aftroever willen maken. Een aansignaal op een aas toont bij ons dus niet per se de vrouw. Omgekeerd hoeven we ons met de vrouw niet verplicht te voelen aan te signaleren, als doorspelen niet het beste tegenspel lijkt.

Zie ook aan/af-signaal in aftroefsituatie en regel van zeven.

Kleinman, 2007: 176–178 (‘mistaking suit strength for attitude’); Woolsey, 1980: 45–56 (toepassingen aan/af-signaal)

Pseudo-aansignaal †

Deze beschrijving is verwijderd.

Verdelingssignaal

Waartoe dient het signaal
Hoe werkt het signaal
Wanneer geldt het signaal
Regel van negen

Waartoe dient het signaal

Een verdelingssignaal toont de pariteit (even of oneven) van het aantal kaarten in de signaalkleur.

Hoe werkt het signaal

 We signaleren verdeling ‘laag-hoog even’ (ook genoemd ‘omgekeerd’ of ‘troefecho in alle kleuren’):

Een plaatje is nooit een verdelingssignaal; anders gezegd: de tien is de hoogste kaart die verdeling kan aangeven.

In een kleur waarin we eerder al een kaart hebben gespeeld, heeft bij ons een verdelingssignaal betrekking op het oorspronkelijke aantal kaarten (niet het huidige bezit).

Oorspronkelijke verdeling past beter bij laag-hoog even; het leidt tot het spelen van dezelfde kaarten als huidige verdeling bij hoog-laag even.

Bakkeren, 2007 (verdelingssignaal in tweede instantie)

Wanneer geldt het signaal

Dit laatste kan het geval zijn omdat uit al dan niet nemen door de vierde hand wel gaat blijken of de kleur toekomst biedt, of omdat derde hand een hoge kaart zeker bijgespeeld zou hebben. Dat ‘zeker’ moet dan wel cht zeker zijn; derde hand kan redenen hebben om de slag te duiken maar later toch doorspelen te willen, en daarom aan te signaleren.

Regel van negen

Als op een uitkomst met een aas (van AK+) tegen een troefcontract blijkens het bieden de leider hooguit een doubleton in de uitkomstkleur heeft (doordat uitkomer plus dummy daarin samen minstens negen kaarten hebben), dan signaleren we verdeling.

Woolsey, 1980: 71–85 (toepassingen verdelingssignaal)

Lavinthalsignaal

Waartoe dient het signaal
Hoe werkt het signaal
Wanneer geldt het signaal

Waartoe dient het signaal

Het Lavinthalsignaal toont voorkeur tussen twee kleuren. De voorgespeelde kleur, de eventuele troefkleur en (bij afgooien) de signaalkleur tellen niet mee. Als aldus toch drie kleuren overblijven, heeft een Lavinthalsignaal betrekking op de twee waarschijnlijkste. Een Lavinthalsignaal dat voorkeur lijkt te tonen voor een hoogst onwaarschijnlijke kleur, kan wijzen op geen voorkeur of op voorkeur voor een troefswitch.

Het Lavinthalsignaal toont slechts voorkeur en is in het algemeen beslist niet dwingend; immers, vaak heeft signaleerder niet of nauwelijks voorkeur tussen de twee kleuren waartussen het signaal min of meer dwingt een keuze te maken.

Hoe werkt het signaal

Eventueel toont een middenkaart geen voorkeur. Reken er echter niet te hard op dat partner zo'n middenkaart als zodanig kan lezen. Bij keuze uit slechts twee signaalkaarten toont de laagste eventueel geen voorkeur.

In tegenstelling tot andere signalen kan ook een plaatje wel Lavinthal zijn.

Zie ook Boer is laag in aftroefsituatie.

Wanneer geldt het signaal

Min of meer standaardsituaties waarin we Lavinthal spelen, zijn:

Voorbeeld bij het vierde punt:

J1064 
AK973 

table.gif (180 bytes)

Q82 
 5

West heeft deze hoge kleur geopend en oost heeft gesteund. West start tegen een troefcontract met het aas. OW weten beiden dat zuid hooguit een singleton heeft. De kaart die oost bijspeelt, is nu Lavinthal.
Als doorspelen van de kleur goed is, moet west dat kunnen verzinnen.

Daarnaast kan bij uitzondering een Lavinthalsignaal aan de orde zijn in gevallen anders dan de bovenvermelde standaardsituaties, namelijk als  voor beide tegenspelers duidelijk is dat zowel aan/af als verdeling niet nuttig kunnen zijn. Hiervoor zijn geen vaste regels te geven. Bij twijfel hebben zowel een aan/af-signaal als een verdelingssignaal voorrang op Lavinthal.

Het Lavinthalsignaal geldt alleen als signaleerder keuze heeft uit twee of meer technisch gelijkwaardige kaarten voor wat de lopende slag betreft.

Woolsey, 1980: 98–113 (toepassingen Lavinthalsignaal); Auken, 2006: 80–90; Jansma, 2015: 18 (Lavinthal in troefkleur); Horton, 2002: 66–70 (idem)

Oddball (Smith) tegen SA

Niet met Jack

Waartoe dient het signaal
Hoe werkt het signaal
Wanneer geldt het signaal
Hoe gebruiken we het signaal

Waartoe dient het signaal

Oddball – ook genoemd: Smith – is een signaal dat wordt gegeven in de eerste kleur die de leider aanspeelt, en dat aangeeft of vervolgen van de uitkomstkleur een goed idee lijkt.

Hoe werkt het signaal

We signaleren Oddball ‘laag-hoog aanmoedigend’: Een plaatje is nooit Oddball.

Wanneer geldt het signaal

Oddball geldt alleen tegen SA en alleen in de eerste slag die de leider aanspeelt uit hand of dummy (meestal de tweede slag in totaal). Oddball geldt van beide handen.

Oddball geldt niet:

Als ‘snelle entree’ voor laatstgenoemd criterium geldt elke aas of heer naast de lange kleur.

Hoe gebruiken we het signaal

Over het algemeen betekent een Oddball-aansignaal dat doorspelen van de uitkomstkleur de beste kans op een goed resultaat lijkt te bieden, een Oddball-afsignaal dat misschien een switch is aangewezen.

De hand die is uitgekomen, zal via Oddball aansignaleren als de uitkomstkleur relatief goed is, met name als doorspelen van die kleur door derde hand meteen tot down leidt.

Als derde hand in de eerste slag een honneur heeft gespeeld, en al dan niet een hogere honneur zou kunnen hebben, dan belooft een Oddball-aansignaal die hogere honneur, een Oddball-afsignaal ontkent een hogere honneur. Bijvoorbeeld: op een inviterende uitkomst (kleintje plaatje) legt derde hand de boer, genomen met de heer. Een aansignaal met Oddball geeft dan aan dat derde hand ook de vrouw heeft, een afsignaal dat de boer de hoogste was.

Jansma, 2016

Romeins afgooisignaal

Niet met Mina

Waartoe dient het signaal
Hoe werkt het signaal
Wanneer geldt het signaal
Hoe gebruiken we het afgooisignaal
Lavinthal bij Romeins

Waartoe dient het signaal

Het Romeins afgooisignaal is een aan/af-signaal in de afgegooide signaalkleur.

Hoe werkt het signaal

Het Romeins afgooisignaal werkt via de pariteit (even of oneven) van de hoogte van de signaalkaart:

‘On = aan’.

Als je geen kaart of juist meerdere kaarten van de juiste pariteit hebt:

‘Hoog is verdacht’.

De volgorde van de kaarten naar afnemende mate van aanmoediging is dus: 3, 5, 7, 9, 10, 8, 6, 4, 2.

Een plaatje is nooit een Romeins afgooisignaal (zie ook dihattik).

Wanneer geldt het signaal

Het Romeins afgooisignaal geldt bij de eerste afgooi van beide tegenspelers.

Hoe gebruiken we het afgooisignaal

Een aansignaal bij afgooien betekent in het algemeen een van twee zaken:

Evenzo betekent een afsignaal bij afgooien dat signaleerder de afgesignaleerde kleur niet gespeeld wil hebben dan wel niet zal vasthouden.

Zie ook aan/af-signaal in aftroefsituatie.

Lavinthal bij Romeins

We kunnen bij uitzondering een Romeins afsignaal combineren met een Lavinthalsignaal (feitelijk is het een vorm van combisignaal.). Een hoge even kaart toont dan voorkeur voor de hoogste, een lage even kaart voor de laagste overige kleur, de voorgespeelde kleur en de signaalkleur niet meegerekend. Echter, wil dit mogelijk zijn, dan is al het volgende nodig:

Dit laatste is ten duidelijkste het geval als signaleerder in dezelfde kleur twee even kaarten en een oneven kaart afgooit: als de eerste afgooi een even kaart was, blijkt die (pas) bij de derde afgooi Lavinthal. Ook is het mogelijk als de leider in de signaalkleur gerenonceerd heeft.

Voorts komt Lavinthal bij Romeins in aanmerking als signaleerder in het bieden lengte in de signaleerkleur getoond heeft, minstens een vijfkaart (en langer is beter). Zelfs dan echter is het geen uitgemaakte zaak dat signaleerder daarvoor alle benodigde kaarten van de juiste pariteit heeft.

Bijzondere signalen en bijspeelwijzen

Combisignaal
Aan/af-signaal in aftroefsituatie
Regel van zeven
Boer is laag in aftroefsituatie
Stortplicht
Vrouw-boerconventie
Coup de luxe
Dihattik
Inleggen in tweede hand
Gezochte honneur verbergen

Combisignaal

Het beginsel van eenduidigheid stelt dat we over het algemeen geen twee betekenissen in n signaal mengen. Hierop bestaat n uitzondering: als uit het bieden bekend is dat signaleerder voldoende kaarten in de signaalkleur heeft, namelijk minstens een vijfkaart, en als bovendien in de situatie een aan/af-signaal of een Lavinthalsignaal van toepassing is, dan combineren we die meteen:

Andere combinaties van verschillende signalen bestaan niet: we combineren nooit aan/af met verdeling in n signaal, nooit verdeling met Lavinthal.

Een volgbod op eenhoogte telt voor dit doel als een vijfkaart belovend, dus als partner van volger uitkomt, geldt het combisignaal.

Aan/af-signaal in aftroefsituatie

Als signaleerder een afgooisignaal geeft in een situatie waar partner de volgende slag een aftroever kan (trachten te) geven, dan betekent een aansignaal dat signaleerder geen aftroever kan of wil maken en liever de aangesignaleerde kleur ingespeeld wil hebben; een afsignaal betekent dat een aftroever wl gewenst is.

Regel van zeven 

De regel van zeven geldt voor (aan)signaleren met lengte tegen SA en wil dat:

dat wij dan de een na laagste bijspelen, teneinde partner te bewegen de andere hoge kaart na te spelen in plaats van mogelijk een lage kaart.

Het nut van deze afspraak moge blijken uit de volgende voorbeelden:

 104
 AK93

table.gif (180 bytes)

  1. J8652
  2. Q82
  3. J852
  1. Q7
  2. J765
  3. Q76

Na een biedverloop 1SA-3SA komt west uit met het aas:

Zoals alle signalen is de een na laagste van lengte niet altijd gemakkelijk als zodanig te lezen en te onderscheiden van een gewoon aan- of afsignaal, maar de regel van zeven dringt het dilemma ‘hoog of laag naspelen’ wel aanzienlijk terug.

De regel van zeven geldt alleen tegen SA, niet tegen troef.

Er bestaat ook een geheel andere ‘regel van zeven’, namelijk die de leider in een SA-contract aanbeveelt de uitkomstkleur zoveel maal op te houden als zeven min het aantal kaarten van leider en dummy samen. Deze beide regels hebben niets met elkaar te maken.

Boer is laag in aftroefsituatie 

Als we partner een introever geven, maar een hoge kaart moeten spelen om een hogere van leider of dummy onschadelijk te maken, dan telt de boer als laag Lavinthal, de vrouw of tien als hoog:

9 8 7
3

table.gif (180 bytes)

  1. A Q J 5 4 2
  2. A J 10 5 4
  1. K 10 6
  2. K Q 6 2

Tegen een troefcontract nemen we de slag met het aas en spelen de kleur terug voor een introever, waarbij Lavinthal geldt: in situatie 1 toont de vrouw voorkeur voor de hoogste, de boer voor de laagste overige kleur (de 2 zou de heer van de leider onnodig hoog laten). In situatie 2 echter moeten we als Lavinthal voor de hoogste kleur de tien spelen, voor de laagste kleur wederom de boer.

Dit principe ‘boer is laag’ geldt alleen in aftroefsituaties zoals boven; in andere gevallen waar Lavinthal geldt, telt de boer juist als hoog.

Auken, 2006: 85–87 (principe en voorbeeld)

Stortplicht

Stortplicht houdt in het verplicht bijspelen van een plaatje op een uitkomst met een bepaalde hoge honneur tegen SA, tenzij derde hand kan zien of sterk vermoeden dat dit een slag kost.

Stortplicht geldt op een ‘Royal leads’-uitkomst met een heer of vrouw tegen SA, als derde hand de naastlagere honneur heeft. Immers, meestal belooft uitkomer juist die naastlagere honneur, dus als derde hand hem heeft, moet de uitkomst wel de tweede van een sterke gebroken serie zijn en om deblokkade van die honneur vragen.

Stortplicht vervalt indien een onverwachte singleton of renonce in dummy verschijnt. Dan signaleren we aan/af. Als echter een korte kleur in dummy niet te beschouwen is als ‘onverwacht’, geldt wel gewoon de stortplicht.

Vrouw-boerconventie

De vrouw-boerconventie houdt in dat op een door partner voorgespeelde aas of heer (als geen stortplicht geldt) het bijspelen van de vrouw ook de boer belooft en partner vraagt klein na te spelen, of ten minste daartoe de optie biedt.

Het bijspelen van de vrouw volgens de vrouw-boerconventie is niet verplicht, maar is voornamelijk zinvol als er een reden is om met de boer aan slag te willen komen. Met name als partner de heer voorspeelt tegen troef, is het vaak beter het gevraagde verdelingssignaal te geven.

Consequentie van de vrouw-boerconventie is dat wanneer die geldt, we niet de vrouw mogen bijspelen van Qx. Wel mogen we van Jx de boer bijspelen; tegen een troefcontract vraagt dit (meer dan eerst de lage kaart) om doorspelen, doorgaans voor een introever.

Coup de luxe

Van AQx tegen SA doet de derde hand er vaak goed aan de vrouw te spelen. Deze speelwijze staat bekend als ‘coup de luxe’. Twee voorbeelden die de redenen voor deze speelwijze illustreren:

onbelangrijk
J 9 7 6 2

table.gif (180 bytes)

A Q 3
  1. K 10 4
  2. K 10 8 4
  1. Als in geval 1 west geen entree heeft, is het voor zuid moeilijk te zien dat hij de heer moet ophouden.
  2. Als in geval 2 oost geen entree ernaast heeft, kan hij nog met het aas aan slag komen om door de tien heen te spelen.

Kroes en Boender: 82

Dihattik

‘Dihattik’ – afgeleid van ‘die had ik’ – is een wat schertsende benaming voor het bijspelen of afgooien van een hoge kaart, doorgaans een plaatje, met een algemeen informatieve, niet strikt voorgedefinieerde betekenis. Doel en strekking hangen af van de specifieke situatie en kunnen sterk uiteenlopen: soms vraagt een dihattik-signaal de signaalkleur te spelen, soms die juist niet te spelen; soms betekent het dat signaleerder de signaalkleur vasthoudt, soms juist niet, enzovoorts. Uiteraard is een dihattik-signaal alleen aan de orde als partner logisch kan beredeneren wat de betekenis en de bedoeling is.

Als we een dihattik-signaal geven van een serie of binnenserie, spelen we de hoogste van de serie: AKQ+, KQJ+, QJ10+, J109+, AQJ+, AJ10+, KJ10+. Een dihattik-signaal met een plaatje ontkent dus altijd de naasthogere kaart: wanneer we een vrouw bijspelen als dihattik, hebben we in elk geval niet de heer. (Een dihattik-signaal belooft vaak, maar niet altijd de naastlagere kaart; niet elke dihattik is namelijk van een serie.)

Een dihattik bijgespeeld in een door leider of dummy voorgespeelde kleur geeft als regel aan dat we de kleur stoppen:

A 4
  1. J 10 9 3
  2. J 10 9

table.gif (180 bytes)

onbelangrijk
K Q 8 7 2
  1. In geval 1 geeft west met het bijspelen van de boer aan, niet zozeer dat hij de naastlagere kaarten ook heeft, maar dat hij daarmee de kleur stopt (als die informatie voor partner nuttiger is dan voor de leider).
  2. In geval 2 signaleert west als regel normaal verdeling met de tien.

Kelsey, 1972: 40–51 (‘Informative discards’)

Inleggen en opstappen in tweede hand

Als we in de tweede hand vrijwillig een hoge kaart inleggen of opstappen van een serie – ls! – dan spelen we:

‘Hoog inleggen, laag opstappen’.

 Uiteraard is inleggen of opstappen lang niet altijd goed en daarom beslist niet verplicht.

Als we gedwongen moeten inleggen van twee of meer honneurs sec, dan spelen we:

Gezochte honneur verbergen

Als we een door de leider gezochte honneur willen verbergen, dan geeft de volgende manier van al dan niet ‘eerlijk’ signaleren de leider de minste informatie:

Gezochte honneur ‘omdraaien’.

Voorbeeld:

K 10 9 2
  1. J 8 5 4
  2. 8 5 4

table.gif (180 bytes)

  1. 7 6
  2. J 7 6
A Q 3

Aldus signaleren oost en west als tegenspelers hetzelfde, ongeacht wie van hen de gezochte honneur heeft.

Overzicht speelsoortafhankelijke tegenspelafspraken

Vanzelfsprekende speelsoortafhankelijke tegenspelafspraken, zoals die gelden ‘in aftroefsituatie’, zijn in het onderstaande niet opgenomen.

Alleen tegen troef Alleen tegen SA
Heer vraagt verdeling Royal leads (K/Q met stortplicht)
Odd leads Kleintje plaatje
Niet onder aas uitkomen Negen van A98+
Laagste van xxx in ongeboden kleur Hoogste van xxx in ongeboden kleur
Regel van negen Regel van zeven
Lavinthal in troefkleur Oddball (Smith) niet met Jack
Lavinthal met korte kleur in dummy Coup de luxe

 


Copyright 2000–2016 Rosalind Hengeveld.

13 oktober 2016